🇮🇳 संविधानात प्राचीन भारतीय संस्कृतीचे प्रतिबिंब – चंद्रशेखर अभ्यंकर

संविधानात प्राचीन भारतीय संस्कृतीचे प्रतिबिंब

– चंद्रशेखर अभ्यंकर

वणी । १८ जानेवारी २०२६ :

भारतीय संविधान हे केवळ एक लिखित दस्तऐवज नसून, त्यात हजारो वर्षांच्या प्राचीन भारतीय संस्कृतीचे, आदर्श शासन व्यवस्थेचे आणि रामराज्याच्या संकल्पनेचे स्पष्ट प्रतिबिंब दिसून येते. शासन व्यवस्थेने कशा प्रकारे वागावे, याचे मार्गदर्शन भागवत, रामायण आणि महाभारत यांसारख्या प्राचीन ग्रंथांतून मिळते. आपले संविधान ही प्राचीन संस्कृती पुढे नेण्याचे महत्त्वपूर्ण माध्यम आहे, असे प्रतिपादन विरार (मुंबई) येथील प्रसिद्ध वक्ते चंद्रशेखर अभ्यंकर यांनी केले.

ते दि.११ जानेवारी रोजी वणी येथील नगर वाचनालयात आयोजित हेमंत व्याख्यानमालेच्या ३८व्या वर्षातील दुसऱ्या व्याख्यानात प्रमुख वक्ता म्हणून बोलत होते. हे व्याख्यान स्व. रमेश उंबरकर यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ नितीन रमेश उंबरकर यांनी प्रायोजित केले होते.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी नगर परिषदेच्या नवनिर्वाचित अध्यक्ष सौ. विद्याताई आत्राम होत्या. प्रमुख अतिथी म्हणून छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण संस्थेचे सचिव ओमप्रकाश चचडा उपस्थित होते. व्यासपीठावर नगर वाचनालयाचे अध्यक्ष संजीवरेड्डी बोदकुरवार हेही उपस्थित होते. त्यांनी प्रास्ताविक करून व्याख्यानमालेची पार्श्वभूमी आणि महत्त्व याबाबत सविस्तर माहिती दिली.स्नेहलता चुंबळे यांच्या सुंदर स्वागतगीताने कार्यक्रमाची सुरुवात झाली. त्यानंतर नगर वाचनालयातर्फे नवनिर्वाचित अध्यक्ष विद्याताई आत्राम यांचा शाल-श्रीफळ देऊन सत्कार करण्यात आला. संजीवरेड्डी बोदकुरवार यांनी हा सत्कार केला.

● संविधान निर्मितीची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी

अभ्यंकर यांनी आपल्या व्याख्यानात सांगितले की, कोणत्याही देशाचे शासन कसे चालावे याचे लिखित नियम म्हणजेच संविधान. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर देश चालविण्यासाठी आवश्यक नियमांसाठी संविधान सभा स्थापन करण्यात आली. या सभेत २९९ प्रतिनिधी होते, त्यापैकी १५ महिला सदस्य होत्या. विशेष गौरवाची बाब म्हणजे वणी शहराचे भूषण असलेले लोकनायक बापूजी अणे हे या संविधान सभेचे सदस्य होते.

संविधान सभेतील सखोल चर्चा, चिंतन आणि सदस्यांनी मांडलेले विचार यांचे संकलन करून योग्य निष्कर्ष काढत शब्दबद्ध करण्याचे कठीण कार्य मसुदा समितीने केले. या समितीचे अध्यक्ष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा यात सिंहाचा वाटा होता. म्हणूनच त्यांना संविधानाचे शिल्पकार म्हणून ओळखले जाते.

● अध्यक्षीय आणि अतिथी भाषणे

प्रमुख अतिथी ओमप्रकाश चचडा यांनी विषयाला साजेशी समर्पक प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या. अध्यक्षीय भाषणात विद्याताई आत्राम यांनी जगातील सर्वात मोठ्या लिखित संविधानाचे वैशिष्ट्ये सांगितली. प्रत्येक नागरिकाने संविधानाचे पालन करावे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन वाचनालयाचे सचिव गजानन कासावार यांनी केले. आभार प्रदर्शन संचालक अर्जुन उरकुडे यांनी केले. कार्यक्रम यशस्वी होण्यासाठी वाचनालयाचे उपाध्यक्ष विशाल झाडे, संचालक हरिहर भागवत, अनिल जयस्वाल, प्राची पाथ्रडकर, ग्रंथपाल देवेंद्र भाजीपाले, प्रमोद लोणारे, राम मेंगावार, कल्पना राठोड यांनी विशेष परिश्रम घेतले.

हा कार्यक्रम वणीतील बौद्धिक व सांस्कृतिक वातावरणाला अधिक समृद्ध करणारा ठरला. प्राचीन भारतीय मूल्ये आणि आधुनिक संविधान यांचा सुंदर संगम साधण्याचे महत्त्व अधोरेखित करणारे हे व्याख्यान उपस्थितांना प्रेरणादायी ठरले.

www.WaniSamachar.com