अभाविपच्या शिलेदारांनी घडवला इतिहास!

४००-५०० वर्षे जुन्या ऐतिहासिक ‘बारवे’ला दिले ‘नवसंजीवनी’;

श्रमदानातून वणीचा प्राचीन वारसा उजळला !

वणी | १३ जून २०२६ :

“वारसा जपला तरच इतिहास जिवंत राहतो”

या उक्तीची प्रचिती देत वणीतील तरुण रक्ताने एक कमाल करून दाखवली आहे. वणी शहरातील शतकांपूर्वीच्या ऐतिहासिक आणि प्राचीन पायऱ्यांच्या विहिरीला (बारव) ‘अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद’ (ABVP) च्या विद्यार्थ्यांनी आपल्या अखंड श्रमदानाच्या माध्यमातून अक्षरशः नवसंजीवनी दिली आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून कचरा, घाण आणि झाडाझुडपांच्या विळख्यात अडकलेला वणीचा हा ऐतिहासिक ठेवा या इतिहासप्रेमी तरुणांनी चकाचक करून पुन्हा एकदा लोकांच्या नजरेत आणला आहे. विद्यार्थ्यांच्या या अद्भूत आणि कौतुकास्पद पुढाकारामुळे संपूर्ण वणी तालुक्यातून त्यांच्यावर कौतुकाचा वर्षाव होत आहे.

■ ५०० वर्षांपूर्वीचा गोंड राजवटीचा ऐतिहासिक वारसा!

वणी तालुक्याचा इतिहास अत्यंत प्राचीन आणि समृद्ध आहे. वणी, शिरपूर आणि पळसोनी येथे गोंड राजवटीच्या काळात सुमारे ४०० ते ५०० वर्षांपूर्वी अत्यंत देखण्या पायऱ्यांच्या विहिरी (बारव) बांधण्यात आल्या होत्या, ज्या आजही तत्कालीन स्थापत्यकलेचा उत्कृष्ट नमुना म्हणून ओळखल्या जातात.

• दुर्लक्षित अवस्था: त्यापैकी वणी शहरातील जलशुद्धीकरण केंद्रामागे, नगाजी महाराज मंदिराजवळ असलेली ही प्राचीन बारव अनेक वर्षांपासून प्रशासनाच्या आणि नागरिकांच्या दुर्लक्षामुळे झाकली गेली होती. विहिरीच्या परिसरात मोठी झाडेझुडपे वाढल्याने आणि आत कचरा साचल्याने हा अमूल्य ठेवा नष्ट होण्याच्या मार्गावर होता.

■ अभाविपचा ‘स्वच्छता उपसा’ आणि भुयारी मार्गाची आख्यायिका!

सामाजिक बांधिलकी जपणाऱ्या अभाविपच्या कार्यकर्त्यांच्या निदर्शनास ही बाब आल्यानंतर त्यांनी कोणत्याही शासकीय मदतीची वाट न पाहता स्वतः मैदानात उतरण्याचा निर्णय घेतला.

• अथक श्रमदान: सर्व इतिहासप्रेमी विद्यार्थी एकत्र आले आणि त्यांनी कुदळ-फावडे हाती घेऊन विहिरीच्या परिसरातील झाडे तोडली. विहिरीच्या आत उतरून साचलेला प्लास्टिक व इतर कचरा बाहेर काढला आणि ही ऐतिहासिक बारव पुन्हा मोकळा श्वास घेऊ लागली.

• भव्य शिल्पकला आणि रहस्य: स्वच्छता केल्यानंतर या बारवेच्या भिंतींवर गोंड राजांच्या काळातील ऐतिहासिक खुणा तसेच श्री गणेशासह विविध देवी-देवतांची सुंदर शिल्पकला उघडकीस आली. स्थानिक जाणकारांच्या मते, या विहिरीच्या आतून थेट चंद्रपूर आणि इतर ऐतिहासिक ठिकाणांना जोडणारे ‘भुयारी मार्ग’ असल्याच्या रंजक आख्यायिकाही वणीत प्रचलित आहेत.

■ या शिलेदारांनी घेतला मोहिमेत उत्स्फूर्त सहभाग:

अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेच्या अनेक विद्यार्थी व विद्यार्थिनींनी नगरमंत्री आयुषी पुलेवार हिच्या धडाडीच्या नेतृत्वात ही मोहीम यशस्वी केली. या उपक्रमाच्या नियोजनात आणि प्रत्यक्ष श्रमदानात अमित उपाध्ये, वैभव वाघमारे, अनिकेत बदखल, संदीप गोहोकार, सागर जाधव, अक्षय कवरसे, कपिल राऊत, वैभव मेहता आणि नीरज चौधरी यांनी मोलाचे योगदान दिले. स्वच्छतेनंतर आता अनेक वणीकर नागरिक या प्राचीन वास्तूला पाहण्यासाठी गर्दी करत आहेत.

■ वणी समाचार संदेश :

“तरुणाईची ताकद जेव्हा इतिहासाला जागवते!”

ज्या वणीच्या मातीला ४००-५०० वर्षांचा वैभवशाली इतिहास लाभला आहे, तो इतिहास केवळ पुस्तकात न ठेवता प्रत्यक्ष जमिनीवर जिवंत ठेवण्याचे काम अभाविपच्या या कॉलेज तरुण-तरुणींनी केले आहे, ही वणीसाठी अत्यंत अभिमानाची आणि वाखाणण्याजोगी बाब आहे. आजची पिढी फक्त मोबाईलमध्ये व्यस्त असते हा समज या विद्यार्थ्यांनी खोटा ठरवला आहे. ‘वणी समाचार’ न्यूज पोर्टलच्या वतीने अभाविपच्या संपूर्ण टीमला कडक सॅल्युट! आपला इतिहास आपली ओळख आहे, तो जपणे हे केवळ विद्यार्थ्यांचेच नाही, तर प्रत्येक वणीकराचे कर्तव्य आहे.

■ थोडक्यात महत्त्वाचे :

वणीतील जलशुद्धीकरण केंद्रामागील या प्राचीन ‘बारवे’चा कायापालट करून अभाविपच्या विद्यार्थ्यांनी पुरातत्व विभाग आणि स्थानिक नगरपरिषद प्रशासनाच्या डोळ्यात झणझणीत अंजन घातले आहे. ज्या वास्तूंचे जतन सरकारी निधीतून व्हायला हवे होते, ते विद्यार्थ्यांनी पदरमोड करून आणि घाम गाळून केले. आता वणी नगरपरिषदेने या जागेची पुढील जबाबदारी घ्यावी. या बारवेच्या परिसरात सुशोभीकरण करून, विद्युत रोषणाई करावी आणि येथे एक सुंदर ‘हेरिटेज स्पॉट’ (Heritage Spot) विकसित करावा, जेणेकरून वणीच्या वैभवात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला जाईल.