।। हर हर महादेव ।।

आज महाशिवरात्रीचा दिव्य महोत्सव !

शिवभक्तांची रात्र ‘तांडव’च्या नादाने गूंजणार !

▪︎वणी । महाशिवरात्री । १५ फेब्रुवारी २०२६ :

आज १५ फेब्रुवारी ! माघ महिन्यातील वद्य चतुर्दशी म्हणजेच ‘महाशिवरात्री’. सृष्टीचे रक्षणकर्ते भगवान शिव आणि माता पार्वती यांच्या मंगल विवाहाची ही रात्र. आज देशभरातील ज्योतिर्लिंगांसह गल्लीबोळातील शिवमंदिरे भक्तांच्या गर्दीने आणि ‘ओम नमः शिवाय’च्या मंत्रोच्चाराने दुमदुमली आहेत. अंधार आणि अज्ञानावर मात करून प्रकाश आणि ज्ञानाकडे नेणारी ही रात्र शिवभक्तांसाठी एक मोठी पर्वणी ठरली आहे.

ही ‘शिवाची महान रात्र’ आध्यात्मिक जागृती, आत्मशुद्धी आणि भोलेनाथाच्या कृपेचा महोत्सव आहे. मध्यरात्रीच्या निशीथ काळात (रात्री १२:०९ ते १:०१) शिवलिंगाच्या अभिषेकाने लाखो भक्त मोक्षाच्या दिशेने एक पाऊल पुढे टाकतील.

■ महाशिवरात्रीचे खास वैशिष्ट्ये

• तारीख आणि शुभ मुहूर्त : १५ फेब्रुवारी २०२६, रविवार. चतुर्दशी तिथी संध्याकाळी ५:०४ वाजता सुरू होऊन १६ फेब्रुवारीला संध्याकाळी ५:३४ वाजता संपेल. सर्वात शुभ मुहूर्त – निशीथ काळ (रात्री १२:०९ ते १:०१).
• आध्यात्मिक महत्त्व : ही रात्र शिव आणि पार्वतीच्या विवाहाची, शिवाच्या तांडव नृत्याची आणि समुद्र मंथनातील हलाहल विष पिण्याची स्मृती आहे. शिवलिंगाचे प्रथम प्रकटीकरणही याच रात्री झाले असल्याने शिवलिंग पूजनाला अनन्यसाधारण महत्त्व.

• चार प्रहर पूजा : रात्री चार प्रहरांत (६ ते ९, ९ ते १२, १२ ते ३, ३ ते ६) विशेष अभिषेक, धूप-दीप आणि ‘ॐ नमः शिवाय’ जप. प्रत्येक प्रहरात वेगवेगळ्या फुलांनी आणि पदार्थांनी पूजा.

■ पौराणिक कथा – व्याधाची शिवकृपा

एका व्याधाने नकळत बेलपत्रे शिवलिंगावर टाकली, हरीण कुटुंबाला सोडले आणि रात्रभर उपवास केला. त्यामुळे त्याला मोक्ष मिळाला! ही कथा सांगते की, शिवभक्ती नकळतही केली तरी फळ मिळते. समुद्र मंथनात विष पिऊन नीलकंठ झालेल्या शिवाने जग वाचवले, त्याचेच स्मरण या रात्री होते.

■ महाराष्ट्रातील उत्सव – भक्तिमय वातावरण

• त्रिंबकेश्वर, गृश्नेश्वर (ज्योतिर्लिंग) आणि विदर्भातील अनेक शिवमंदिरांत भजन-कीर्तन, रुद्राभिषेक आणि महाप्रसाद.
• वणी, यवतमाळसह ग्रामीण भागात घराघरात शिवलिंग पूजन, दिंडी आणि जागरण.
• बेलपत्र, धतुरा, दूध, दही, मध, साखर यांनी अभिषेक; पंचामृत आणि पंचगव्याने शिवलिंग स्नान.

■ व्रत आणि नियम – साधेपणातच महिमा

• उपवास : फक्त फळे, दूध किंवा उपवास भोजन. रात्रभर जागरण अनिवार्य.
• काय करावे : ‘ॐ नमः शिवाय’ १०८ वेळा जप, शिव पुराण कथा ऐकणे, दान-पुण्य.
• काय टाळावे : मीठ, अन्न, राग-द्वेष, असत्य.
• फायदे : पाप नाश, मनःशांती, रोगमुक्ती आणि अंतिम मुक्ती.