वणीत ‘उष्माघाताने’ तळमळणाऱ्या विशालकाय अजगराला जीवदान!

वनविभाग आणि पशुवैद्यकीय पथकाचा ‘मॅरेथॉन’ थरार;

उपचारानंतर नैसर्गिक अधिवासात मुक्त!

वणी/मारेगाव | २८ मे २०२६:

सध्या संपूर्ण विदर्भासह यवतमाळ जिल्ह्यात उन्हाचा पारा चाळीशीपार गेल्याने केवळ माणूसच नाही, तर मुके प्राणी आणि सरपटणारे जीवही होरपळून निघत आहेत. अशीच एक अंगावर काटा आणणारी आणि तितकीच कौतुकास्पद घटना मारेगाव तालुक्यातील मांगरूळ येथे घडली. कडक उन्हाच्या झळांमुळे शेतात उष्माघाताने (Heat Stroke) बेशुद्ध पडलेल्या एका विशालकाय अजगराला वनविभाग, सर्पमित्र आणि वणीच्या पशुवैद्यकीय डॉक्टरांच्या तत्परतेमुळे अखेर मृत्यूच्या दारातून बाहेर काढण्यात यश आले आहे!

■ शेतात आढळला ‘अजगर’; सर्पमित्राच्या एका फोनने फिरली चक्रे!

ही संपूर्ण घटना बुधवार, २७ मे २०२६ रोजी घडली. मारेगाव तालुक्यातील मांगरूळ येथील शेतकरी श्री. मंगेश मोहितकर यांच्या शेतात उन्हाच्या तीव्रतेमुळे अत्यंत अशक्त आणि गंभीर अवस्थेत एक मोठा अजगर पडून असल्याचे गावकऱ्यांना दिसले.

• तात्काळ माहिती:येथील दक्ष सर्पमित्र आनंद गव्हाणे यांनी अजगराची गंभीर अवस्था पाहून क्षणाचाही विलंब न लावता वनविभागाचे क्षेत्र सहाय्यक श्री. दीपक कुरेकर यांना घटनेची माहिती दिली.

• वनरक्षकांची धाव: माहिती मिळताच वनरक्षक कु. ज्योती नैताम यांनी आपल्या टीमसह तात्काळ घटनास्थळी धाव घेतली. त्यांनी मोठ्या शिताफीने या अजगराला ताब्यात घेतले आणि पुढील उपचारासाठी तातडीने तालुका लघु पशुवैद्यकीय सार्व. चिकित्सालय, वणी येथे हलवले.

■ तोंड उघडे ठेवून घेत होता श्याव! वणीच्या डॉक्टरांनी दिली ‘फ्लुइड थेरपी’

वणी येथील पशुवैद्यकीय रुग्णालयात अजगराला आणले तेव्हा त्याची प्रकृती अत्यंत चिंताजनक होती. तपासणी दरम्यान अजगरामध्ये उष्माघाताची (Heat Stress) खालील तीव्र लक्षणे आढळून आली:

• अजगराच्या शरीराचे तापमान कमालीचे वाढले होते (Increased Body Temperature).

• त्याच्या शरीराची हालचाल पूर्णपणे मंदावली होती.

• तो तोंड उघडे ठेवून अत्यंत कष्टाने श्वास घेत होता.

या आणीबाणीच्या प्रसंगी पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. प्रेरणा कनले व पशुधन पर्यवेक्षक श्री. अखिल गुंजेवार यांनी देवदूतासारखे धावून येत तातडीने प्राथमिक उपचार सुरू केले. डॉक्टरांच्या पथकाने अजगराला तात्काळ ‘फ्लुइड थेरपी’ (Fluid Therapy) आणि आवश्यक जीवनरक्षक औषधोपचार केले. या विशेष उपचारांमुळे काही वेळातच अजगराच्या प्रकृतीत चमत्कारिक सुधारणा झाली आणि तो स्थिर झाला.

■ निंबाळा तलाव परिसरात सुरक्षित मुक्तता!

उपचारानंतर अजगर पूर्णपणे शुद्धीवर आला आणि त्याची हालचाल पूर्ववत झाली. वणीतील वाढत्या उष्णतेचा आणि कडक उन्हाचा विचार करून पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या सल्ल्यानुसार, वनविभाग मारेगावच्या उपस्थितीत या अजगराला पाण्याचा साठा असलेल्या निंबाळा तलाव परिसरात त्याच्या सुरक्षित नैसर्गिक अधिवासात सुखरूप सोडून देण्यात आले.

या संपूर्ण मोहिमेमध्ये सर्पमित्र आनंद गव्हाणे, वनरक्षक कु. ज्योती नैताम, क्षेत्र सहाय्यक दीपक कुरेकर, वनविभागाचे कर्मचारी तसेच वणी पशुवैद्यकीय विभागाचे डॉक्टर व कर्मचारी यांनी दाखवलेला जबरदस्त ताळमेळ (Co-ordination) वणी तालुक्यात कौतुकाचा विषय ठरला आहे.

■ वणी समाचार संदेश :

“मुक्या जीवांना द्या आधार, हीच खरी मानवतेची पुकार!”

मे महिन्याच्या या अंगाची लाही-लाही करणाऱ्या उन्हात जंगलातील पाण्याचे स्त्रोत आटल्यामुळे वन्यजीव पाण्याच्या आणि सावलीच्या शोधात मानवी वस्त्यांकडे आणि शेतांकडे वळत आहेत. मांगरूळ येथील शेतकरी आणि सर्पमित्र आनंद गव्हाणे यांनी अजगराला मारण्याचा प्रयत्न न करता, प्रशासनाला दिलेली माहिती आणि वणीच्या डॉक्टरांनी दाखवलेली तत्परता यामुळे एका निष्पाप जीवाचे प्राण वाचले. या कडक उन्हाळ्यात नागरिकांनी आपल्या घराबाहेर, गच्चीवर आणि शेतात मुक्या प्राण्यांसाठी व पक्ष्यांसाठी पाण्याचे भांडे नक्की ठेवावे, हेच ‘वणी समाचार‘चे आवाहन!

■ थोडक्यात महत्त्वाचे :

वन्यजीवांचे रक्षण करणे हे केवळ वनविभागाचे कर्तव्य नसून आपल्या संपूर्ण समाजाची जबाबदारी आहे, हे मांगरूळच्या या घटनेने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे. सामान्यतः अजगरासारखा अवाढव्य जीव शेतात दिसल्यास लोकांमध्ये घबराट निर्माण होते आणि अनेकदा अशा जीवांना मारले जाते. मात्र, येथे सर्पमित्र, वनरक्षक ज्योती नैताम आणि वणीच्या पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. प्रेरणा कनले व अखिल गुंजेवार यांनी अत्यंत संवेदनशीलतेने काम केले. अजगराला ‘फ्लुइड थेरपी’ देऊन त्याचे प्राण वाचवणे हे वैद्यकीय क्षेत्रातील कौतुकास्पद पाऊल आहे. निसर्गाचे चक्र टिकवून ठेवण्यासाठी या सर्व शिलेदारांचे मनापासून अभिनंदन!